Aantoonbaar deskundige assessoren

Collectieve afspraken over valide exameninstrumenten zijn helder. Het gebruik ervan door assessoren helaas niet.

Hoewel binnen het mbo duidelijke, landelijk gedragen afspraken bestaan over de validiteit van exameninstrumenten blijkt in de praktijk dat assessoren nog te vaak worstelen met de correcte toepassing ervan. De instrumenten zijn valide, maar het proces van voorbereiden, afnemen en beoordelen staat of valt met de deskundigheid van de assessor.

In de huidige kwaliteitsketen ligt het grootste risico niet meer bij de exameninstrumenten zelf, maar bij de uitvoering door de beoordelaars. Toetscommissies signaleren variatie in interpretatie, onvoldoende toepassing van beoordelingsstandaarden en beperkte borging van objectiviteit. Daardoor neemt de kwetsbaarheid van het examenproces toe.

Drie routes naar aantoonbaar deskundige assessoren

Om scholen te ondersteunen bij het borgen van deskundigheid introduceert Certiforce een eenduidig model met drie routes, volledig aansluitend op de eisen uit het Toets- en Waarderingskader en de sectorbrede afspraken.

Route 1 – Inkoop van gecertificeerde assessoren (Register is per 1 januari 2026 gereed)

Scholen gebruiken uitsluitend gecertificeerde assessoren uit het register (deze kunnen van de eigen school zijn).

• Direct inzetbaar
• Toetsbaar aantoonbare deskundigheid
• Passend bij een vastgesteld exameninstrument

Route 2 – Interne scholing van assessoren

De school leidt eigen assessoren op op basis van vastgestelde kwaliteitsnormen. Laat deze eventueel ook certificeren.

• Interne professionalisering
• Borging van VROEG, WACKER, STAR/STRAK, VRAAK
• Geschikt voor teams die structureel zelf willen examineren

Route 3 – Externe certificering van intern opgeleide assessoren

Assessoren die intern zijn opgeleid worden door Certiforce onafhankelijk gecertificeerd.

• Onafhankelijke toetsing van competenties
• Aantoonbare deskundigheid richting inspectie en examencommissie
• Geschikt voor hybride examineringsmodellen

Waarom is dit van belang?

Een assessor moet exameninstrumenten valide, betrouwbaar en transparant gebruiken. Dat vraagt meer dan bekendheid met de instrumenten: het vereist aantoonbare beheersing van methodieken (VROEG, WACKER, STAR, VRAAK), objectief handelen, correcte interpretatie van beoordelingscriteria en een consistent proces.

Zonder structurele borging ontstaan risico’s op:

• Minder betrouwbare beoordelingen en eenduidigheid tussen assessoren
• Inconsistent gebruik van beoordelingsstandaarden
• Onrechtmatigheden in afname
• Aantoonbare kwetsbaarheid in BA2

Met het bovenstaande routesysteem maakt Certiforce de keten volledig transparant, controleerbaar en toetsbaar.

Voor examencommissies en bestuurders

Met deze drie routes kunnen examencommissies direct vaststellen:

• Welke assessor aantoonbaar deskundig is
• Hoe die deskundigheid is verkregen
• Welk niveau van borging wordt toegepast
• Hoe risico’s worden gemitigeerd in het examenproces

Het model ondersteunt bovendien de PDCA-cyclus van de examencommissie en sluit volledig aan bij de inspectie-eisen voor deskundigheid van examinatoren.

Datum: 

Auteur: 

Leon van Belle